Dünya nüfusu süratle kentlere taşınıyor. Bugün 1.7 milyar insan kentlerde ya da etrafında yaşıyor ve besin güvencesizliğiyle karşı karşıya. Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü (FAO) bu tabloya karşılık olarak kent tarımını tekrar tanımlıyor: Dikey tarım, yani bitkilerin toprak yerine kapalı ortamlarda, üst üste yerleştirilmiş katmanlarda yetiştirilmesi artık geleceğin tarım modeli olarak görülüyor.
FAO Kentsel ve Kırsal Tarım Programı Koordinatörü Guido Santini, kentlerdeki açlığın sırf iklim kriziyle değil, birebir vakitte sosyoekonomik istikrarsızlık, çatışma ve göç üzere etkenlerle de ilişkili olduğunu vurguluyor. Bugün dünyada üretilen besinin yaklaşık yüzde 40’ı israf ediliyor, bu da sistemin esaslı bir yine yapılanmaya gereksinim duyduğunu gösteriyor.
FAO Besin Sistemleri Siyasetleri Uzmanı João Intini, bilhassa Latin Amerika’da süratli kentleşmenin besin erişiminde keskin eşitsizlikler yarattığını söylüyor: “Kentlerin dış mahallelerinde yaşayan milyonlarca insan, taze ve sağlıklı besine erişemiyor. Yüksek fiyatlar, yetersiz altyapı ve gelir adaletsizliği, beslenme krizini derinleştiriyor.”
HİDROPONİK DEVRİMİ
FAO’nun önerdiği yeniliklerden biri, kentlerdeki okullar, parklar, belediye yerleri üzere alanların üretim merkezine dönüştürülmesi. Brezilya’daki Maricá ve Şili’deki Peñaflor kentlerinde uygulanan projeler, meydanları ve parkları topluluk bahçelerine çevirdi. Bu bahçeler yalnızca taze besin sağlamıyor, toplumsal dayanışmayı da güçlendiriyor. Aileler kendi sebzelerini üretirken işbirliği ağları ve lokal kooperatifler doğuyor. Santini’ye nazaran teknik tahliller kadar yönetişim modelleri de kıymetli, “Verimliliği artıran teknolojiler, israfı azaltabilir; lakin üretici, satıcı ve tüketiciler ortasındaki uyumu güçlendiren çok paydaşlı yapılar da birebir derecede gereklidir” diyor.
Dikey tarım, bilhassa toprak ve su kıtlığı yaşayan ülkeler için büyük bir potansiyele sahip. Bitkiler, denetimli ortamlarda hidroponik sistemlerle (su kültürü) yetiştiriliyor, böylelikle su kullanımı yüzde 90’a kadar azalıyor. Peru’nun Lima metropolünde bu sistem uygulanıyor. Topluluklar, hidroponik tekniklerle zerzevat yetiştiriyor; eserler toplum mutfaklarına ulaştırılıyor. Bu sayede hem sağlıklı besine erişim artıyor hem de mahalli dayanışma güçleniyor. Yeniden de dikey tarımın hudutları var; yüksek güç tüketimi, hudutlu eser çeşitliliği ve maliyet problemleri. Bu nedenle uzmanlar, teknolojik tahlillerin toplumsal dayanakla birlikte yürütülmesi gerektiğini vurguluyor.
Başarılı örnekler ise Bolivya, Brezilya ve Kolombiya’dan geliyor. Bu ülkelerde belediyeler, kentsel üretimi okul yemek programları ve mahallî pazarlarla entegre etmiş durumda. Devletin takviyesi, mahallî üretimi besin zincirinin bir kesimi haline getiriyor
Kaynak: Cumhuriyet
Bir yanıt bırakın