Ankara Barosu Başkanı Mustafa Köroğlu Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı.
– Yalova’da 3 polisimizin şehit olduğu operasyondaki 2 IŞİD’linin daha önce 7 ay tutuklu kalıp tahliye edildikleri ortaya çıktı. Tabirlerinde de devletin askerine, polisine, Cumhurbaşkanına kafir dedikleri belirtiliyor. Bu beşerler nasıl hür kaldı?
Belirttiğiniz konu ismi geçen terör örgütünün Türkiye Cumhuriyeti’ne, yöneticilerine, bürokrat ve memurlarına bakış açısını ortaya koyuyor. Açık ve net bir tehdit, odunsuz mücadele edilmesi gerekiyor. Teröristlerden ikisinin daha evvel terör faaliyetleri nedeniyle geçen yıl tutuklanıp, 7 ay sonra salıverilmeleri, ceza ve infaz rejimi bağlamında hukuk devletine ait problemleri ve bunun muhtemel risklerini ortaya koyuyor. Aktif soruşturma, adil yargılama süreci olmadan, günü kurtaran fotoğraflarla terörle çaba edilemez. Burada ya delillendirme ve vasıflandırmada ya da yargılamada bir eksiklik ve kusur var. Her iki durumda da bedeli toplum ödüyor. Burada hukuk devleti zafiyeti, güvenlik zafiyetine dönüşüyor. Terörle gayrette hukukun eksiksiz, odunsuz ve aktif şekilde uygulanması gerek.
– “Müslüman görünüyorsa terörist olamaz” üzere bir ön kabul mü kelam konusu?
İnsanların dini inançları, hiçbir şekilde bir terör yapısıyla ilişkilendirilemez. Bilakis, dini terör faaliyetine referans yapan herkes, en büyük zararı o dine verir. Soruyu ilkesel ve soyut bir düzlemde cevaplamak isterim:
Hukuk, yargılama ve infaz süreci; kişinin kimliğine, inancına, aidiyetine bakılmaksızın herkes için aynı kurallar çerçevesinde, odunsuz şekilde uygulanmak zorundadır. Odaklanmamız gereken yer burasıdır.
‘EVRENSEL PRENSİPLERE DÖNÜLMELİ’
Terörün, teröristin seni , beni olmaz. Yargılamalarda, terör aksiyonuna, teröristin kim olduğuna, dinine yahut öteki aidiyetlerine göre bir süreç mi ilerledi, ikili standart mı oluştu sorusu akla hiç gelmemeli. Eğer bu süreçlerde bir zafiyet, bir eşitsizlik ya da bir çifte standart varsa, bunun tahlili kavramsal tartışmalar değil; türel yolların işletilmesi ve yargının kozmik unsurlarına dönülmesidir.
– Yalnızca 5 ay önce Yalova’da “tevhid bayrağı” olduğu belirtilen siyah bayraklar konvoy yapıldığı bir görüntü ile kamuoyuna yansıyor…
Yalova’da o görüntüler ortaya çıkmış, görüntülerde neler olduğu aşikâr. Biz bile bir basın açıklaması yaparken polis kameraları geliyor, tüm konuşmalarımız kayda alınıyor. Her şeyin izlenebildiği bir dünyada birilerinin bu stil aksiyonları hala yapabilmesi o imgelerdeki insanların neden takip edilmediği sorusunu ortaya çıkartıyor.
– O görüntülerden sonra savcılar harekete geçemez miydi?
Cumhuriyet başsavcılıkları talimatla harekete geçmez. Bu ülkenin rastgele bir yerinde hukuka aykırı gördükleri bir aksiyon ve durumda soruşturma başlatabilirler. Ne yazık ki bugün kamuoyunda, soruşturmaların başlatılıp başlatılmamasının siyasal iklimden bağımsız olmadığı yönünde önemli bir algı oluşmuş durumda. Yalova’daki konvoy görüntülerini izleyen bir savcı kesinlikle soruşturma başlatmalıydı.
– Uzun süredir gündemde olan bir başka husus da uyuşturucu operasyonları. Operasyonlar sürerken insanların yazışmaları ortaya döküldü. Bunların gazetelerde basılması, TV’lerde üzerine saatlerce konuşulması hukuka ne kadar uygun?
Bunun hukukla bağdaşır yanı yok. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) çok net. Soruşturmanın saklılığı ve şahsî bilgilerin korunması herkes içindir. Özel konuşmaların sızdırılmasıyla hukukun ifşa düzeneği olarak kullanıldığını görüyoruz. Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) var. Bizim avukat olarak faaliyetlerde bulunmamız dahi bu kanunla engellenirken, soruşturma belgesi içerisinde zımnî olması gerekenler basına sızdırılıyor. Binlerce insan özel yazışmaları okuyor. Magazin ortamı yaratılmaya çalışıldığı üzere bir durum söz konusu. İnsanların özel yaşamlarının soruşturma dışına taşırılarak servis edilmesi prestij zedeleyici açık bir çifte standart. Soruşturmanın saklılığı herkes içindir. Burada çok net seçici ifşa rejimi uygulanıyor ve hukukun temeli olan masumiyet karinesini yok ediliyor. İnsanları toplumun önüne atma, itibarsızlaştırma, insan onuru yok etme üzerine bir hukuk mekanizması işletiliyor. Hukuk, kimin konuşup kimin susacağını belirleyen bir baskı aracı değildir. Hukuk; prensiplerle, kurallarla işleyen, yargıyı algı operasyonlarının aparatı haline getirmeden uygulaması gereken bir şeydir.
‘YAYIN YASAĞI GÜNDEMDEN KALKMALI’
– Toplumun ilgilendiren birçok olayda direkt yayın yasağı uygulanırken, burada yok. Yayın yasağı neye göre konuyor?
Bir yandan toplumu doğrudan ilgilendiren mevzularda yayın yasaklarıyla sessizlik sağlanmaya çalışılıyor öteki yandan soruşturma konusu dahi olmayacak özel yazışmalar servis ediliyor, sözler yayınlanıyor. Bu net bir çifte standart.
Örneğin Kartalkaya üzere 78 kişinin yanarak can verdiği bir katliamda önce sessizlik sonra belirsizlik ve yayın yasağı geldi. Bu olaylar kamu vicdanını direkt ilgilendiriyor. Burada yargı devreye girmezse sorumluluk görünmez hale gelir. Yargının görevi olayı soğutmak değil topluma hesap verilebilirliği sağlamaktır. “Bakanlık istiyor” diye yayın yasağı konulamaz. Yayın yasağı konusu gündemden kalkmalı. Beşerler artık her türlü bilgiye rahatlıkla ulaşabiliyor. Bugünün dünyasında “yayın yasağı” ile hakikatin üzerini örtemezsiniz, hakikati gizleyemez, insanlardan kaçıramazsınız.
– Fenerbahçe Kulübü Başkanı Sadettin Saran da uyuşturucu operasyonuna dahil edilen isimlerden ve kendisi bağımsız bir kurumda tekrar test yaptırdı. İsimli Tıp’ta test sonuçları yanlış çıkabilir mi?
Adli Tıp resmi bir kurum. Düzenlediği raporlar kanıt niteliğinde. Lakin tüm incelemeleri için “kesin doğru” denemez. Hakikaten sonuçlara itiraz hakkı var. Yüksek dairelerine itiraz edilebiliyor, bağımsız kuruluşlarca örnek alınabiliyor. Sonuçta bu bir bilim ve “tek yetkili burasıdır” denemez. Alternatif bir test sonucu varsa, ATK testleri üzerindeki tüm şüpheler ortadan kaldırılmalı.
– Yeniden uyuşturucu operasyonları çerçevesinde “ahlaki yozlaşma” “çürümüşlük” üzere tabirler sıkça kullanılıyor. Ahlaki yozlaşmayla yargı ve emniyet eliyle mücadele edilebilir mi?
Yozlaşmayı yalnızca bir boyutuyla ele almanın yanlışlı olduğunu düşünüyorum. Yozlaşma salt ahlaki bir problem değil, pek çok istikameti olan kurumsal bir çöküş göstergesidir. Yozlaşma şu an ülkenin her yerinde, bilhassa kurumlarda. Siyasette, basında, yargıda… Bugün bireylerin kim ile ne yaptığı, nasıl bir cinsel hayatları olduğu tartışmaya açılıyor. Bu dikkat çekiyor, rağbet görüyor lakin dedikodudan öteye gitmeyecek bir şey. Yozlaşma ortaya dökülen özel hayatlar değil, bunların ortaya dökülmesinde ortaya çıkıyor. Ben yozlaşmayı ahlaki bir sorun değil, kurumsal bir çöküşün göstergesi olarak görüyorum. Yargı kurumsal yozlaşma ile mücadelede en güçlü araç olmalı lakin yargı bağımsız değilse, siyasal iklime göre konum alırsa yozlaşmanın çözümü değil parçası olur. O durumda hem yozlaşmayı temizleyemez hem de yozlaşmayı legalleştiren bir düzenek durumuna gelir.
‘AHLAK YASASI’ TEHLİKESİ!
– Hazır “ahlaki çürümüşlük” bu kadar lisana dolanmışken yakın vakitte yargı paketlerinde “ahlak”la ilgili yasal düzenlemeler görür müyüz?
Evet görebiliriz. “Ahlaka aykırı davranış, topumun ahlaki bedellerini zedeleyen fiiller” üzere sözler, tarifi bilinmeyen, sonu çizilmemiş çok tehlikeli kavramlar. Bu üzere muğlak sözler yasaya konursa, ceza hukukunda altın kural olan suç ve cezanın açık, öngörülebilir ve belli olması unsurunun akabinde rahmet okuruz. Şayet yargı paketine bu üzere tabirler girerse Anayasa 38’deki “kanunilik” unsuru de ihlal edilir. Kürsüde oturan hakime nazaran karar değişir. Ceza hukuku norm olmaktan çıkar ahlaki yargıya dönüşür. Bizim ahlak yargısına muhtaçlığımız yok, bizim hukuku uygulayan yargıya muhtaçlığımız var. Bu tür düzenlemeler, Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyetin temel hukuk anlayışıyla uyuşmaz. Anayasa ve ceza hukuku hiçe sayılarak oluşturulacak bir ahlak yargısı, Cumhuriyetin hukuk devleti niteliğini ağır biçimde zedeler.
– “Temizeller operasyonu” da deniyor…
İtalya’dan gelen bir kavram. O dönem İtalya’da savcı ve grubuna büyük yetkiler verildi ve en değerlisi politikler hiçbir şeye karışmadı. Bugünkü operasyonlarda bunu söyleyebiliyor muyuz… Toplum, savcıların işlerini yaparken bağımsız olduğuna inanmıyor. Sıklıkla “Hukuk kalmadı” deniyor. Hukuk var lakin ya uygulanmıyor ya da bireye, siyasete, siyasi düşünceye, hatta dini hale nazaran uygulanıyor. İnsanların önüne her gün birileri atılıyor. Sıkıntıyı kendi içimizde, bağımsız bir yargı ve eşit uygulanan hukukla sağlayabiliriz.
– Bahis operasyonlarında hukuk eşit uygulanıyor mu?
Mesele yalnızca bahis değil. Türkiye’de yetkisi olmayan genelde yurt dışı merkezli siteler üzerinden bir kara para tertibi kurulduğu görülüyor. Yani bahis görünen yüz lakin asıl olay kara para, örgüt ve vergi kaçakçılığı. Yasa dışı bahis zati suç. Bu iş milyarlarca liralık bir iktisat. Paranın izi siyaset, spor, medya üzere her yere dağılmış durumda. Kimin gerçekten hatalı olduğu noktasında emin olamıyorsunuz. Suç kişiseldir, kanıt koşuldur. Soruşturmaların kapalı şahitler üzerinden yürütülmesi tek başına kanıt olmaz. Birtakım belgelerde süratli hareket edilirken, kimilerinde yavaştan alınamaz. Bahis operasyonu hakikat yürütülürse büyük bir kamu yararı var fakat yanlış yürütülürse bir hukuk faciasına dönüşür. Bahisle gayret şart Türkiye, kara paranın aklandığı bir cennet olmamalı.
– Başlardaki sorulardan biri de operasyonlarda jandarmanın kullanılması. Neden daima jandarmayı görüyoruz?
Eskiden başsavcılıklar soruşturma süreçlerini emniyet ile yürütürdü. Lakin şu anda özellikle İstanbul’da bunun jandarma ile yapıldığını görüyoruz. Jandarma evvelce jandarma bölgesi olan, emniyet teşkilatlanmasının olmadığı, kırsal yerlerde görev alırdı. Bugünkü durum, yargı makamlarıyla emniyet ortasında yaşanan tansiyon, görüş ayrılığı olup olmadığıyla ilgili soru işaretleri doğuruyor. O nedenle bir isimli kolluk düzeneğinin düşünülmesi ve buna nazaran çalışma yapılması gerekiyor.
– Son yargı paketiyle tahliyeler oldu. Çabucak akabinde bir bayan katledildi. Hüküm giymiş beşerler neden salınıyor?
Tercihte sorun var. Hukuksal değil siyasi bir istikrar kuruluyor. Bir yandan şiddet faillerini salıp öbür yandan gazeteci, siyasetçi, avukatları içeride tutuyorsanız bu türel değil siyasi bir tercihtir. “Ceza konutları dolu” üzere bir gerekçe olamaz. Dolu olduğu hakikat, 15 kişilik yerlerde 50 kişi yatıyor. Bu kadar insanın cezaevine girmesi de Türkiye’de cürümle ilgili sorun olduğunu gösteriyor. Son yargı paketinde sarsıntı suçluları dahi dışarı çıkacaktı. Onları da “2 yıl tutukluluk yeter” mantığıyla çıkarmaya çalıştılar.
‘İNFAZ REJİMİ SUÇLULARI CESARETLENDİRİYOR’
– Cezasızlık suça teşvik eder mi?
Cezanın özel tedbire ve genel tedbire amacı vardır. Cezasızlık algısı elbette suç işleme motivasyonunu güçlendirir. Bir şekilde af yahut cezasızlık sonucunu doğuran her uygulama, suç işleyen insanları daha da cesaretlendirir. Kişi tekraren suç işlemiş, her seferinde de dışarı çıkmış… Suçun niteliğine, tartısına bakmadan insanları dışarı çıkardığınızda öbür bir insanın hayatı bitiyor. “Kadın cinayetleri bitsin” demek kolay. Asıl sorun olmamasını sağlamak için ne yapıldığıdır. Suçluları cesaretlendiren bir infaz rejimi var. “İçeri girer, yatar çıkarım” diye düşünüyorlar. İşin bir de mağdur yönü var, hatanın mağdurunda hakkının aranmadığı, yapılanın yapanın yanına kâr kaldığı inancıyla ortaya çıkan bir kırgınlık ve öfke de var.
– 19 Mart ile başlayan operasyonlar tüm yıl farklı alanlarda devam etti ve 2025 yılına “yargı” damga vurdu. 2026 için beklenti ve öngörüleriniz nedir?
Hukuk uygulanmadığı ve herkese eşit uygulanmadığı sürece ne güvenliği ne de toplumsal barışı sağlayabiliriz. Biz barolar olarak bu ısrarımızdan 2026’da da vazgeçmeyeceğiz. Bu ülkenin anayasal bir devlet olması, anayasanın birinci dört unsuruna bağlı kalınması ve Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyetin ebediyen payidar kalması için uğraş etmeye devam edeceğiz. Biz hukuku bir tercih değil, bir mecburilik olarak görüyoruz. Hukuk askıya alındığında, adalet değil keyfilik çalışır. Hukuk susarsa, toplum konuşamaz ve biz, hukukun susturulmasına razı olmayacağız.
PORTRE
1978’de Ordu’da doğdu. Ordu Atatürk İlkokulu ve Ordu Anadolu Lisesi’ni bitirdi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Meslek yaşamı boyunca savunma hakkı, hukuk devleti, yargı bağımsızlığı ve insan hakları alanlarında etkin çalışmalar yürüttü. Uzun yıllardır Ankara Barosu’na kayıtlı olarak avukatlık mesleğini yapan Köroğlu, 2022 ve 2024’te seçildiği Ankara Barosu başkanlığı görevini sürdürüyor.
Kaynak: Cumhuriyet
Bir yanıt bırakın